Imieniny: Ireneusza, Leona oraz Benigny
Jak rozmawiać

Pseudo-rozwiązywanie konfliktów, cz. 2 - strona 1 z 4

ESKALACJA

            Rozumiemy przez nią takie zachowania, które prowadzą do uruchomienia całej nagromadzonej frustracji poznawczej i emocjonalnej oraz przyczynienia się do dalszego jej wzrostu. Nieodłącznym elementem eskalowania konfliktu jest jego polaryzacja, powstawanie dwubiegunowości, uwydatnienie różnic. Istnieją dwa typy eskalacji. Pierwszy rodzaj jest reprezentowany przez odmianę spontaniczną, polegającą na wyolbrzymianiu przedmiotu sporu, często łączeniu pewnych jego treści z faktami zagrażającymi samoocenie. Mamy do czynienia z atakowaniem oponenta i próbami przejęcia dominacji w sporze. Jeśli w trakcie trwania konfliktu nie dochodzi do zmiany optyki, pozostaje on nierozwiązany a relacje między stronami ulegają znacznemu pogorszeniu.

Znacznie poważniejszym z punktu widzenia etyki jest strategiczne zachowanie eskalacyjne, będące drugim jej typem. Ma ono na celu maksymalizację napięcia między stronami, aby przez jego wysoki poziom doprowadzić do zakończenia sporu w sposób satysfakcjonujący obie strony. Podkreślenia wymaga fakt, że sam spór nie jest rozwiązywany. Dobrym przykładem są ostre formy strajków, gdzie wraz z biegiem czasu strona strajkująca ucieka się do coraz to mocniej działających na opinię publiczną posunięć. Nie ma to oczywiście na celu rozwiązania konfliktu, chodzi raczej o wciągnięcie do sporu drugiej strony, która stara się go unikać, ujawnienie faktu istnienia konfliktu. Niekontrolowana eskalacja prowadzi do różnego rodzaju zakłóceń, opóźnień, dezintegracji i alienacji. Jest ona samowzmacniającym się destruktywnym procesem, gdzie nie mamy do czynienia z wysoce świadomym zarządzaniem jej przebiegiem. Zazwyczaj polega ona na stawianiu wygórowanych warunków, ujawnianiu różnic między stronami, obronie własnych interesów przy obniżaniu znaczenia interesów drugiej strony, grze uczuciami i tożsamością grupową. Eskalacja może być skuteczną techniką rozwiązywania sporów jedynie w przypadku, gdy po ujawnieniu kluczowych kwestii i wyrażeniu uczuć oraz emocji stron zaprzestana one skupiać się na wyszukiwaniu coraz to nowych, często nieistotnych, różnic a skupia się na meritum problemu i przystąpią do konstruktywnej pracy nad rozwiązaniem konfliktu.

 KOMPROMIS

Jak w prosty i przekonujący doprowadzić do zawarcia porozumienia, arytmetycznie podzielić się po połowie. W wielu sytuacjach takie rozstrzygnięcie trudno nawet nazwać rozwiązaniem, gdyż jest drogą na skróty, propozycją zakończenia sporu bez rozwiązywania go, bez analizy jego genezy i potrzeb stron weń uwikłanych. Efektywne rozwiązania często są równie łatwe do realizacji jak ustalenia kompromisowe, niosą jednak za sobą o wiele pełniejsze zaspokojenie interesów zaangażowanych. Istnieje przekonanie, że wiara w moc kompromisu wyrasta na twierdzeniu o nierozwiązywalności konfliktów. Przy stosowaniu tej strategii zakłada się, że obie strony dojdą do porozumienia w chwili, gdy każda z nich osiągnie obietnicę częściowej realizacji swoich postulatów przy jednoczesnej rezygnacji z pozostałych, z jakimi zasiadła do negocjacyjnego stołu. Wspomniane połowiczne zaspokojenie potrzeb umożliwia uniknięcie otwartego konfliktu. Często jednak niesie za sobą inne zagrożenia, na jedno z nich zwrócił, swojego czasu, uwagę Adam Michnik:

 Potrzeba kompromisu często prowadziła polityków (…) do wypowiedzi nieklarownych i pokrętnych, pokrętnych także do milczenia w sprawach istotnych. To z kolei stało się źródłem ich słabości.

             Stosowanie kompromisu w sytuacjach konfliktowych jest ukrytym pretekstem do eskalacji konfliktu, który nie wybucha od razu, ale rośnie w ukryciu w siłę w sprzyjających warunkach. Połowiczne ustępstwa i rezygnacja z części dążeń powoduje, często nieokazywanie niezadowolenie i napięcie wewnętrzne. Rozwiązanie kompromisowe nie jest rozwiązaniem problemu, a jedynie odsunięciem w czasie momentu konfrontacji i rzeczywistego ustalenia własnych praw i interesów.

SEPARACJA

            Słowo to nieodłącznie kojarzy się z poważnymi problemami rodzinnymi. Jest przed rozwodowym sposobem łagodzenia konfliktów rodzinnych. Jako jedna z technik rozwiązywania sporów charakteryzuje się wyjątkową doraźnością. Polega na usunięciu strony sporu z przestrzeni życiowej innych zaangażowanych w konflikt. Nienazywany po imieniu ma jednak miejsce w sporach korporacyjnych, gdy jeden z „problemowych” pracowników jest zwalniany lub oddelegowywany do innego działu. Często jest to związane z utartą wysoko wykwalifikowanego zatrudnionego czy mogących powstać przy jego udziale pomysłów i projektów. To właśnie jest jego główną wadą i ceną jaka płacą ludzie korzystający z opisywanego rozwiązania. Powracając do tematyki rodzinnej podkreślić należy, że właśnie ta strategia jest najczęściej stosowana w przypadku występowania konfliktów małżeńskich. Najbardziej poszkodowanymi okazują się dzieci, które zazwyczaj nie rozumieją powodów separacji rodziców. Niemniej jednak w wielu przypadkach bardzo niekorzystnie odbija się to na ich przyszłym życiu. Dzięki jednak działalności organizacji pozarządowych do systemów prawa wielu krajów wprowadzane są zapisy o konieczności dobrowolnego poddania się procedurze mediacji, która właśnie w sprawach rodzinnych w głównym stopniu koncentruje się na zabezpieczaniu praw dzieci. Niemniej jednak mediatorzy jako fachowcy od rozwiązywania konfliktów mogą dojść do wniosku, że separacja w efekcie prowadząca do rozwodu czy też rozwód są najlepszymi z możliwych rozwiązań, dzieje się jednak tak dopiero po wielu spotkaniach mających na celu zjednanie zwaśnionych stron i zmobilizowanie ich do prób konstruktywnego zajęcia się konfliktem.

REORIENTACJA

            Często zwana techniką „wskazywania kozła ofiarnego” polega na odwróceniu uwagi od istoty problemu poprzez obarczenie odpowiedzialnością innej osoby lub grupy, zazwyczaj mniejszościowej lub słabszej. Przy stosowaniu tej techniki często wykorzystywane są napięcia wewnątrzspołeczne i tendencje np. nacjonalistyczne. Często możemy obserwować ją słysząc z ust przedstawicieli partii populistycznych argumenty bazujące na obwinianiu za zły stan gospodarki innych nacji rzekomo kierujących sterami władzy. Metoda ta najczęściej jest stosowana w celu uspokojenia niezadowolonych grup społecznych czy silnej liczebnie grupy pracowników, często zrzeszonych i występujących w sporach jako podmiot zbiorowy. Bazuje ona na wykorzystaniu silnych emocji panujących w dużych grupach społecznych, w których obowiązują raczej prawa rządzące tłumem, a nie grupą. Największym wrogiem reorientacji jest jej demaskacja ujawniająca prawdziwą istotę sporu ze zdwojoną siłą. Jej odmiana jest wspólne szukanie wroga, a walka z nim ma na celu zjednoczenie, poprzez które właściwy przedmiot sporu ma ulec zapomnieniu. Ta wersja reorientacji jest równie nieefektywna, mijające zagrożenie zewnętrzne powoduje powrót do starego układu sił i nawrót wcześniejszej sytuacji konfliktowej. Podobny efekt ma również wydarzenie związane z pierwotnym konfliktem, ma wtedy miejsce reorientacja wtórna.

DEPRECJACJA

            Jest nią obniżanie wartości czegoś, przedstawianie w gorszym świetle. W sytuacji konfliktu polega na pozbawianiu wartości przeciwnika umożliwiające radzenie sobie w wielu sytuacjach. Często przyjmuje formę odczłowieczania, opatrywania innych inwektywami, jak np. „wapniak”, „czarnuch”, „kretyn”. Prowadzi to do umniejszania lub wręcz ujmowania wartości innych, co sprawia, że w oczach deprecjonującego stają się oni kimś gorszym niż są w rzeczywistości. W sytuacjach sporów interpersonalnych wspomniane działania pogłębiają przepaść psychiczną między stronami i prowadzą do eskalacji konfliktów, w niektórych jednak sytuacjach kryzysowych jak wojna czy operacja chirurgiczna dehumanizacja pełni funkcje pozytywne. Umożliwia działanie bez zbędnego w pełnych sytuacjach zaangażowania emocjonalnego, utrudniającego lub wręcz uniemożliwiającego sprawne wykonanie zadania. Bardzo dobrym tego przykładem jest zabieg chirurgiczny, podczas którego całe ciało pacjenta jest zasłonięte oprócz tej jego części, która jest właśnie poddawana operacji. Podobnie przedstawia się wykorzystanie tej strategii podczas działań wojennych w trakcie, których nie zabija się ludzi - żołnierzy pełniących służbę po drugiej stronie frontu tylko unieszkodliwia wrogie siły przeciwnika.

            Deprecjacja odnosi się też często do samego przedmiotu sporu. Umniejszanie jego wartości prowadzić może do zmniejszenia zaciekłości stron i ich tendencji do okopywania się w dotychczasowych stanowiskach. Może to umożliwić mniej emocjonalne przyjrzenie się przedmiotowi konfliktu i rozpoczęcie prac prowadzących do zawarcia satysfakcjonującego porozumienia.

Ciąg dalszy w trzeciej części artykułu.

Inne w kategorii:

Pseudo-rozwiązywanie konfliktów, cz. 3

POKOJOWE WSPÓŁISTNIENIE             Realizowane wspólnie przez obie...

Rozwiązywanie konfliktów i przebaczenie

Rozwiązywanie konfliktów i przebaczenie Obecność konfliktów świadczy o...

Wynegocjuj wynagrodzenie o jakim marzysz - zasługujesz na nie! Część 1

Nie umiesz wynegocjować wynagrodzenia o jakim marzysz? Od dzisiaj zacznij...

Wynegocjuj wynagrodzenie o jakim marzysz - zasługujesz na nie! Część 2

Określiłaś, co jest ważne dla Ciebie, ale czy wiesz co jest istotne dla Twojego...

Wynegocjuj wynagrodzenie o jakim marzysz - zasługujesz na nie! Część 3

Co zrobić, jeśli negocjujesz już dość długo, ale przedstawiona przez...

Wynegocjuj wynagrodzenie o jakim marzysz - zasługujesz na nie! Część 4

Nie masz doświadczenia w negocjowaniu swojego wynagrodzenia? Zrezygnowałaś z...

Wynegocjuj wynagrodzenie o jakim marzysz - zasługujesz na nie! Część 5

Kiedy czytasz o tym, czego nie robić, zapewne myślisz sobie, że niemożliwe jest...

Sztuka skutecznej argumentacji i komunikacja pozawerbalna w negocjacjach

Podejmując trud przekonywania drugiej strony nie możemy ograniczyć się do pracy...

Zarządzanie konfliktami - przegląd technik cz. 1

Wszystkie z technik efektywnego rozwiązywania konfliktów bazują na analizie jego...

Zarządzanie konfliktami - przegląd technik cz. 2

SPOTKANIE W MILCZENIU   Technika ta natomiast należy do jednych z najstarszych...

Zarządzanie konfliktami - przegląd technik cz. 3

ANALIZA KONSEKWENCJI  Eskalowanie konfliktu wynikającego z pozycyjnego podejścia...

Pseudo-rozwiązywanie konfliktów, cz. 1 Walka.

Każdy człowiek poprzez nabywane doświadczenia i udział w sporach jak również...

Centrum 50+ O nas O projekcie Newsletter
Statystyki
  • Goście on-line: 104
  • Dzisiejsze wizyty: 218
  • W tym miesiącu: 15445
  • W tym roku: 108790