Imieniny: Marleny, Seweryna oraz Odylii
Psychika

Depresja

Z definicją depresji pojawia się problem dwojakiej natury. Z jednej strony pojęcie jest nadużywane w życiu codziennym, z drugiej, być może w wyniku tego pierwszego, bagatelizowane. Obecnie często daje się usłyszeć, że ‘każdy’ ma depresję, w znaczeniu gorszego nastroju, słabszego dnia, smutku lub przeżywaniu porażki. Z tego też względu zauważa się  tendencję idącą w drugim kierunku, do bagatelizowania jej tam, gdzie się pojawia jako jednostka chorobowa.

W przypadku osób starszych depresja to częste zjawisko. Co najmniej jedna osoba na dziesięć, powyżej 65 roku życia, cierpi z jej powodu. Jest najczęściej występującym zaburzeniem psychicznym w tejże grupie wiekowej. Jest duże prawdopodobieństwo, że trener osób starszych spotka  na sali szkoleniowej osoby będące w depresji. Dobrze jest mieć świadomość, czym tak naprawdę ona jest, jak wygląda i jak można pomóc osobie, która cierpi z jej powodu.

Cechą charakterystyczną depresji jest obniżony nastrój i wycofywanie się społeczne. Bardzo prawdopodobne, że zajęcia szkoleniowe będą stanowiły formę prewencji wobec depresji lub będą pełnić taką funkcję nie bezpośrednio. Okazuje się, że większe prawdopodobieństwo wystąpienia depresji jest u osób nieaktywnych, cierpiących na inne schorzenia, uzależnionych od innych, niepełnosprawnych, samotnych. Literatura podaje, że depresja częściej dotyka kobiety niż mężczyzn. Nie ma ku temu żadnych wrodzonych biologicznych przyczyn. Wynika to z faktu, że kobiety częściej mówią o swych dolegliwościach i szukają pomocy, dla mężczyzn może być to problem wstydliwy i traktowany jako oznaka słabości. Wycofują się z życia, przyjmują postawę samotnika. Drugim powodem może być większa śmiertelność mężczyzn. Kobiety żyjąc dłużej doświadczają strat, które wpływają na ich osamotnienie. Podkreśla się znaczenie kulturowe, jakoby kobietom trudniej przychodzi wyrażanie gniewu i złości w związku z tym tłumią one te uczucia, nadając im przeciwny kierunek i zwracając je przeciwko sobie. Poza tym, liczna grupa kobiet, które w dzieciństwie, jako małe dziewczynki, doznawały przemocy wykształciły w sobie postawę bezradności, co w dalszym życiu skutkuje postawą przeczekania i poczuciem braku wpływu, na to co, dzieje się w ich życiu. Na rysunku 1 przedstawiono trzy czynniki, które mają znaczenie dla pojawienia się depresji.

Oznacza to, że depresja, może się pojawić na skutek rozwodu, żałoby, utraty pracy lub przejścia na emeryturę, menopauzy (doświadczanej jako strata aniżeli bezpośredniego wpływu zmian hormonalnych), syndromu pustego gniazda, konfliktów. W celu odróżnienia depresji od zwykłego smutku czy przygnębienia stosuje się następujące kryteria:

  • Czas – objawy utrzymują się co najmniej dwa tygodnie;
  • Brak wahań – objawy utrzymują się cały czas, niezależnie czy doświadczamy miłych chwil, czy nie;
  • Intensywność – objawy wskazują na nietypowy dla danej osoby sposób reagowania i samopoczucia.

Osoba z depresją: ma obniżony nastrój, utraciła zainteresowanie swoimi dotychczasowymi aktywnościami, zgłasza większą męczliwość i mniej energii, ma poczucie bezradności i nadmierne poczucie winy, doświadcza bezwartościowości i beznadziejności, ma problemy z pamięcią i koncentracją, unika kontaktów z ludźmi, ma spowolnienie lub pobudzenie ruchowe, przejawia myśli lub zachowania samobójcze.

Wyróżniamy cztery główne rodzaje depresji:

  1. Duża depresja (silny przebieg, wielorakość objawów, występuje zagrożenie targnięcia się na własne życie, leczona farmakologicznie i za pomocą psychoterapii);
  2. Mała depresja (pojawia się zmienność objawów, niekiedy z przewagą lęku, współtowarzyszy innym chorobom i niepełnosprawności, upośledza funkcjonowanie poznawcze, społeczne i rodzinne, wyższe wskaźniki śmiertelności, również na skutek współwystępujących chorób, trudna w leczeniu, może przerodzić się w duża depresję);
  3. Depresja przewlekła (długotrwały stan depresyjny związany z upośledzeniem funkcji fizycznych, niepełnosprawnością, mało podatna na zmianę bo stan fizyczny jednostki się nie poprawia);
  4. Krótkotrwałe zaburzenia adaptacyjne (wyzwalane przez znaczące wydarzenia życiowe, jak utraty, zmiany i konflikty i utrzymujące się dłużej aniżeli dane wydarzenie, ma najlepsze rokowania).

Dlaczego zjawisko depresji jest tak ważne? Bo wycofuje jednostkę z normalnego, społecznego (i nie tylko) funkcjonowania. Zdecydowanie obniża jakość życia, a także je skraca. Z jednej strony osoby chore nie widzą sensu i nie mają sił na podejmowanie aktywności i występuje groźba samobójstwa, z drugiej strony, obniżona odporność psychiczna stanowi furtkę do pojawienia się innych chorób tj. choroby serca, wylewy, zatory i demencje. Wpływa też na zwiększoną trudność w leczeniu innych chorób. Brak motywacji do leczenia, apatia, nasilony lęk przed nawrotem i przeżycia związane z pobytem w szpitalu obniżają znacznie nastrój. „Depresja jest sygnałem, znakiem, za pomocą którego wewnętrzna mądrość naszego ciała próbuje uświadomić nam, że nasze życie nie układa się pomyślnie, brakuje w nim pasji. Nie potrafimy wyjść naprzeciw sytuacji, która nam się nie podoba, więc tłumimy w sobie złość”. Dotkliwe straty ponosi również otoczenie osoby cierpiącej z powodu depresji. Środowisko lokalne traci aktywnego, działającego członka, który sam do tej pory pełnił rolę chociażby wspierającą, nie mówiąc już o instytucjach lub akcjach, w które dana osoba była zaangażowana. Traci rodzina: dzieci mają nieobecną matkę lub ojca, zaś wnuki dziadka lub babcię. 

To co jest istotne w pracy z osobami będącymi w depresji, to analizowanie zjawiska przeniesienia i przeciwprzeniesienia. Są to pojęcia odnoszące się typowo do pracy terapeutycznej, jednakże Biggs zwraca uwagę na znaczenie tych procesów w przypadku pracy z osobami starszymi i osobami w depresji również w innych sytuacjach. Najprościej rzecz ujmując chodzi o to, aby analizować jaki wpływ, na osoby które pracują z ludźmi starszymi, mają ich problemy, zachowania, podejście do życia czy osobowość. Ważne też, by obserwować własne reakcje w odniesieniu do tychże zachowań. Czy trener sam ma gorszy nastrój i spadek formy, czy się złości na tę osobę, czy jej unika. Tego typu obserwacje, stanowią formę monitorowania i rozumienia własnych stanów emocjonalnych. Być może dana jednostka w sposób znaczący wpływa na funkcjonowanie całej grupy, np. zaraża swoim pesymizmem innych. Warto wtedy zareagować i porozmawiać z osobą, której problem dotyczy. Czy jest to tylko kwestia jej ‘narzekania’ i wystarczy zwrócić uwagę na ten fakt, czy jest to sprawa wymagająca interwencji specjalisty. 

 

Inne w kategorii:

Stres

Pojęcie stresu obecne jest na każdym etapie życia. Małe dzieci przeżywają go...

Centrum 50+ O nas O projekcie Newsletter
Statystyki
  • Goście on-line: 64
  • Dzisiejsze wizyty: 233
  • W tym miesiącu: 8508
  • W tym roku: 150138